Огноотпорен гипс картон: каде се става и како да не згрешиш
Ако правиш котлара, ја затвораш гаражата кон куќата или ја облагаш мансардата под покривот, најверојатно некој веќе ти рекол дека „тука оди црвен гипс“. Тоа е огноотпорниот гипс картон, плоча која изгледа речиси исто како обичната, но се однесува сосема поинаку кога ќе почне пожар. Разликата е во тоа што е внатре во плочата и, уште поважно, во тоа како е вградена.
По што се разликува од обичната плоча
Секоја гипсена плоча природно задржува оган, бидејќи гипсот содржи хемиски врзана вода. Кога ќе се загрее, таа вода полека испарува и плочата неколку минути го држи ѕидот зад себе на околу 100 °C. Проблемот кај стандардната плоча е што, откако водата ќе излезе, јадрото пука и се распаѓа. Кај огноотпорната плоча во гипсот се додадени стаклени влакна, кои го држат јадрото на едно место и по испарувањето. Затоа плочата не се распаѓа и продолжува да штити уште подолго.
Ќе ја препознаеш по розовата или црвената хартија и по црвениот печат на задната страна. Во европскиот стандард EN 520 се означува како тип F, или DF кај понови ознаки. Најчести дебелини се 12,5 mm и 15 mm, а форматот е ист како кај обичните плочи: ширина 1200 mm и должини од 2000 до 3000 mm. Ако сакаш да се потсетиш на сите видови плочи и нивните бои, види го нашиот преглед на видовите гипс картон.
Каде навистина ти треба
Огноотпорна плоча не е потребна насекаде. Во дневна соба или спална, обичната плоча е сосема доволна. Има смисла таму каде што постои вистински извор на ризик или каде што огнот треба да се задржи доволно долго за да излезеш:
- Котлара и простор со печка на дрва или пелети. Ѕидовите и таванот околу котелот се првото место каде што вреди дополнителниот трошок.
- Ѕид меѓу гаража и куќа. Во гаражата има гориво, бои и автомобил, па преградата кон куќата е класичен противпожарен ѕид.
- Мансарда и таван под дрвена кровна конструкција. Плочата ги штити гредите и ти дава време ако пожарот почне одозгора. Ако го адаптираш таванот, прочитај и како да претвориш таван во мансарда.
- Скали, ходници и заеднички простории во зграда. Тука честопати проектот бара одредена класа на отпорност.
- Обложување на челични греди и столбови. Челикот губи носивост на високи температури, а облогата го одложува тоа.
Една важна забелешка за оџаците: гипсената плоча не е материјал за директен контакт со димоводна цевка. Околу оџак се остава растојание што го пропишува производителот на оџакот, а меѓупросторот се полни со негорлив материјал, на пример камена волна.
Плочата сама по себе не е отпорност од 60 минути
Ова е најчестото недоразбирање. Огноотпорноста се изразува како класа на цел систем, на пример EI 30, EI 60 или EI 90, што значи колку минути ѕидот или таванот ги задржува пламенот и топлината. Таа бројка не ја добива плочата, туку целата конструкција: профилите, бројот на слоеви, исполната и спојниците.
Грубо гледано, еден слој плоча од 12,5 mm од двете страни на метална потконструкција со камена волна обично дава околу EI 30. За EI 60 и повеќе најчесто се ставаат два слоја од секоја страна, со разместени спојници. Точните комбинации се различни кај секој производител, затоа секогаш барај го техничкиот лист на системот што го купуваш и држи се до него. Ако не си сигурен како се гради сама преградата, имаме посебен текст за тоа како се гради преграден ѕид со метални профили.
Грешки што ја поништуваат заштитата
Можеш да платиш најскапа плоча и сепак да добиеш ѕид што гори како обичен. Еве што гледаме најчесто:
- Стиропор наместо камена волна. Исполната мора да е негорлива. Стиропорот и некои видови стаклена волна не се за противпожарен ѕид.
- Отворени фуги. Спојниците се полнат со маса за фугирање и лента, а кај два слоја фугите на вториот слој се поместуваат за најмалку 40 cm. Пукнатина од неколку милиметри е пат за пламенот.
- Незатворени продори. Секоја цевка, кабел и кутија за приклучок е дупка во системот. Тие се затвораат со противпожарен интумесцентен кит или манжетни, а не со обичен силикон или пена.
- Премногу растојание меѓу шрафовите. На ѕид шрафовите одат на околу 25 cm, а на таван уште погусто. Кога плочата ќе почне да се загрева, редок шраф значи дека ќе падне порано.
- Мешање со обични плочи. Половина огноотпорни и половина стандардни плочи не даваат „половина заштита“, туку систем без класа.
Цена и кога да повикаш мајстор
Огноотпорната плоча обично е поскапа од стандардната, грубо од една петтина до една третина, зависно од дебелината и брендот. Кога ќе ги собереш и камената волна, противпожарниот кит и вториот слој, целиот противпожарен ѕид може да чини значително повеќе од обична преграда. Тоа е причината поради која вреди да го ставиш само таму каде што навистина треба.
Монтажата не е тешка, но е прецизна работа. Ако ти треба потврда за класа на отпорност, на пример за техничкиот прием или за осигурување, работата мора да е направена точно според системот на производителот. Затоа бирај мајстор кој може да ти каже кој систем ќе го вгради и зошто.
На нашата платформа во Скопје има 194 регистрирани молери, од кои многумина работат и гипсарски работи. Можеш да ги видиш мајсторите молери и гипсери во Скопје, нивните оцени и слики од претходни проекти. За поголем зафат, како котлара во нова куќа или реконструкција на мансарда, погледни ги и градежните екипи кои ја преземаат целата работа. Ако сакаш да видиш колку обично чини самата монтажа, прочитај го нашиот текст за монтажа и цени кај гипсер, а кога ќе бидеш спремен, прелистај профили на мајстори и побарај понуда од неколкумина.